ابو الحسن قزوينى
16
فوايد الصفويه ( فارسى )
مراد از آن حضرت [ است ] . دويم سام ميرزا و سيوم القاسب « 14 » ميرزا و چهارم بهرام ميرزا كه برادر اعيانى حضرت شاه خلافت پناه بودند . شرح حال هر يك درين اوراق ، در محل خود سمت گزارش خواهد يافت و اين افراد از نتايج طبع زاد مبارك آن حضرت است . نظم : بيستون نالهء زارم چو شنيد از جا شد * كرد فرياد كه فرهاد دگر پيدا شد چنان خوبست ماه عارض و چاه زنخدانش * كه يوسف مبتلا گشتست و اسماعيل قربانش اگر مجنون توانستى سر از تربت برون كردى * نشستى سالها پيش من و مشق جنون كردى ( 26 چ ) ميل تمام به گفتن شعر به زبان تركى داشت و تخلصش خطائى ( بود ) . چون اين صحيفه فارسى است ، به ايراد آن نپرداخت و ديوان تركى آن حضرت به دوازده [ هزار ] بيت مىرسد « 15 » و شعراى معاصرينش قصايد غرا در مدح حضرت شاه دين پناه بسيار گفتهاند . الحق جا دارد و از آن جمله محتشم كاشى است . [ وى ] رباعيات در تاريخ جلوس آن حضرت گفته كه از هر مصرع از آن رباعيات ، تاريخ جلوس آن حضرت مستفاد مىگردد . اين دو فرد از قصيدهء محتشم است . نظم : شاه عادل شاه اسماعيل كز به دو ازل * دست عدلش تخته زد بر تارك نوشيروان
--> ( 14 ) - منابع از چهار فرزند وى در هنگام مرگ ياد مىكنند ، طهماسب ميرزا و بهرام ميرزا كه مادرشان از خاندان موصللوى تركمن بود ، و ديگر القاس ( - القاص - القاسب ) . ميرزا و سام ميرزا كه از مادران ديگر بودند . براى آگاهى بيشتر نگاه كنيد به اسكندر بيك تركمان ( منشى ) : « تاريخ عالم آراى عباسى » ، به كوشش ايرج افشار ( تهران 1350 ) ، ص 4 . ( 15 ) - شاهان صفوى در رقابتهاى سياسى با سلاطين عثمانى ، مبادرت به سرودن شعر به زبان تركى مىكردند و سلاطين عثمانى نيز به فارسى شعر مىگفتند ، براى اطلاع از برخى از اين گونه اشعار رجوع كنيد به : سام ميرزا صفوى . « تحفهء سامى » ، به اهتمام حسن وحيد دستگردى ( تهران 1352 ) ، و براى آگاهى از اشعار شاه اسماعيل صفوى به : V . Minorski : ThepoetryobshahI sma'l , BSOS , ( 1948 )